Wat een medewerker wil, is belangrijker dan wat hij kan

10 jaar later — herschreven voor 2026

Tien jaar geleden schreef ik een artikel met precies deze titel. Het werd mijn meest gelezen stuk ooit. De boodschap: organisaties investeren massaal in het ontwikkelen van competenties, maar vergeten de drijfveren van hun mensen. En die drijfveren bepalen of iemand écht presteert of slechts functioneert.

Die boodschap is in 2026 actueler dan ooit. De kloof tussen wat organisaties belangrijk vinden en wat werkelijk het verschil maakt is nog steeds aanwezig.

De competentieval staat nog wijd open
Werknemers vertrekken niet omdat ze hun werk niet aankunnen. Ze vertrekken omdat het werk hen niets meer doet. Organisaties reageren met nog meer trainingen en competentieprofielen. Maar het probleem zit niet in het kunnen. Het zit in het willen.

Competenties beantwoorden de vraag: wat kan ik? Drijfveren beantwoorden een veel fundamentelere vraag: wat wil ik? Die tweede vraag wordt in de meeste organisaties nog steeds niet systematisch gesteld.

Drijfveren: van buikgevoel naar bewijs
Drijfveren zijn geen vaag buikgevoel. Het zijn stabiele patronen die bepalen hoe iemand denkt, beslissingen neemt en samenwerkt. Ze verklaren waarom twee mensen met dezelfde opleiding en ervaring totaal verschillende resultaten behalen.

Het mechanisme is helder: wanneer werk aansluit op iemands drijfveren, ontstaat er energie van binnenuit. Wanneer die aansluiting ontbreekt, moet alle motivatie van buitenaf komen. Via bonussen, druk of verwachtingen. Dat werkt, maar niet lang.

Willen compenseert kunnen
De kernstelling uit 2016 staat nog kaarsrecht overeind: iemand met een sterke wil kan een zwakkere competentie compenseren. Omgekeerd kan een sterke competentie nooit een gebrek aan motivatie compenseren.

Denk aan de collega die op papier niet de sterkste kandidaat was, maar door gedrevenheid uitgroeide tot de spil van het team. Of aan het toptalent dat binnen een jaar vertrok omdat de functie niet aansloot op wat hem werkelijk motiveerde.

Wat er in tien jaar is veranderd
De arbeidsmarkt is gekanteld: medewerkers kiezen bewuster voor werk dat bij hen past. Technologie maakt het mogelijk om drijfveren op schaal te meten. En het bewijs is overweldigend geworden we hoeven niet meer te argumenteren dat drijfveren ertoe doen. We kunnen het aantonen.

Maar één ding is niet veranderd: zelfinzicht blijft de basis. Concentreer je op je sterke punten. Manage wat je minder ligt. En zorg dat je sterke punten aansluiten op je drijfveren. Dán liggen uitzonderlijke prestaties binnen handbereik.