De rol van kleuren in organisaties

Waar mensen samenwerken, ontstaat vanzelf een cultuur. Meestal onbewust passen we ons aan elkaar aan, zodat een vast en herkenbaar patroon ontstaat. Dat is maar goed ook. Anders zou samenwerken wel een heel lastig verhaal worden. 

De cultuur van een organisatie wordt gevormd door het gedrag van een groep individuen. Daarmee is cultuur dus geen statisch gegeven en kun je moeilijk spreken over dé organisatiecultuur van een bedrijf. Want het gedrag van individuen en teams is sterk dynamisch en daarmee is het vooral een zoektocht naar de best passende cultuur binnen een bepaalde omgeving. 

In de praktijk valt op dat succesvolle organisaties een heldere strategie hebben, net als duidelijke processen en structuren om alles in goede banen te leiden, en dat de cultuur een zeer positieve bijdrage levert aan de uitvoering van de strategie. Niet voor niets bestaat het Engelse gezegde: culture eats strategy for breakfast. Hoe bewuster je als manager of ondernemer aan de slag gaat met de zevenkleurentheorie, hoe beter je in staat bent om de best passende cultuur binnen je organisatie te ontwikkelen. Hoe de verschillende kleuren van invloed zijn op de culturen binnen organisaties en wat iedere kleur vanuit zijn rol bijdraagt lees je hieronder. 

PAARSE CULTUREN

De paarse drijfveer wil veiligheid en geborgenheid en ziet een traditionele, besloten omgeving als de best passende. Onder invloed van de paarse drijfveer ontstaat een meer veilige cultuur. Carnaval is een typisch voorbeeld van een paarse cultuur. Jaarlijks komen eeuwenoude tradities terug en carnaval is vooral een feest waarbij groepen zich gezamenlijk versieren en samenhorigheid leidend is. Paars staat dan als cultuurbewaker voor het groepsgevoel. Is sprake van een te geringe paarse invloed, dan klinken vanuit de paarse groep al snel geluiden dat het echte groepsgevoel ontbreekt en dat veranderingen te snel gaan. 

DE ROL VAN PAARS

Paars bewaakt de identiteit van de organisatie en zorgt ervoor dat het wij-gevoel ontstaat. Daardoor willen medewerkers bij de organisatie horen en zich ermee identificeren. Dat zorgt voor een sterke onderlinge binding. 

RODE CULTUREN 

Het ongeduldige rood wil snelheid maken, daadkrachtig handelen en ziet graag een sterk actiegerichte omgeving waarin hij als mens wordt gerespecteerd. Als de rode drijfveer domineert, ontstaat een actiegerichte cultuur. Rood is dan niet bang om besluiten te nemen, tempo te maken en de confrontatie aan te gaan. In het leger zien we dit veelvuldig. Daar staat de hoeveelheid strepen voor de hoeveelheid invloed die iemand heeft en daar worden orders en bevelen zeer duidelijk gecommuniceerd en uitgevoerd. Als het daadkrachtige rood ontbreekt, worden besluiten uitgesteld. Mensen uit de rode groep zijn dan van mening dat er te weinig actiegerichtheid is en dat conflicten worden vermeden. 

DE ROL VAN ROOD

Rood pakt zaken snel op en zorgt voor het tempo en de wendbaarheid binnen een organisatie. Knopen worden doorgehakt en besluiten worden snel uitgevoerd. 

BLAUWE CULTUREN 

Het gestructureerde blauw eist vooral duidelijkheid en een rechtvaardige toepassing van regels. Daarnaast houdt blauw van een betrouwbare omgeving. Als blauw de boventoon voert, ontstaat een regelcultuur. Blauw structureert zaken dan zeer gedisciplineerd. Het is de uitdaging van veel grote organisaties om bij een toename van blauw voldoende flexibiliteit te behouden. De blauwe regelcultuur is heel duidelijk, omdat principes en afspraken strak zijn vastgelegd. In de medische wereld of bij de brandweer zien we dat het gestructureerde blauw ervoor zorgt dat situaties efficiënt worden benaderd en fouten tot een minimum worden beperkt. Als de invloed van blauw achterblijft of ontbreekt, ervaren mensen uit de blauwe groep een tekort aan structuur, waardoor – in hun ogen – chaos op de loer ligt. Wat ze dan ook missen: aandacht voor details. 

DE ROL VAN BLAUW

Blauw zorgt voor geoliede bedrijfsprocessen om de praktische doelen van oranje te realiseren. Via een heldere planning en strakke organisatie van werkzaamheden zorgt blauw voor duidelijkheid binnen de organisatie. 

ORANJE CULTUREN

Oranje wil presteren en daarvoor erkenning krijgen. Ook hecht oranje aan een competitieve omgeving waarin resultaten worden gewaardeerd. Als oranje het voor het zeggen heeft, ont- staat een ambitieuze cultuur. Oranje gaat dan zeer doelgericht en uitgaand van de korte termijn aan de slag om zijn ambities waar te maken. In veel sport- en salesomgevingen zien we het ambitieuze oranje terugkomen. Oranje gekleurde mensen halen dan alles uit de kast om snel te kunnen scoren. Iets wat volgens hen ook altijd haalbaar is, want vanuit deze drijfveer staat ’willen’ gelijk aan ’kunnen’. Als de invloed van oranje tekortschiet, vragen mensen uit de oranje groep zich vaker af: wat levert dit op voor mij? De ervaring is dan vooral dat er doelloos wordt gewerkt en dat de focus op het resultaat ontbreekt. 

DE ROL VAN ORANJE

Oranje heeft de focus om de turkooizen missie en de gele visie en strategie om te zetten naar concrete korte- en langetermijndoelen. Wat, hoe en wanneer gaan we onze doelen realiseren? vraagt oranje zich voortdurend af. 

GROENE CULTUREN

Het hartelijke groen wil in harmonie samenwerken en verwacht een omgeving waarin er echt oog is voor de mens. Transparante, open communicatie mag daarbij niet ontbreken. Onder invloed van de groene drijfveer ontstaat een sociale cultuur, waarin groen zich behulpzaam opstelt. Het is daarom ook niet vreemd dat je in de zorgsector relatief veel medewerkers tegen- komt met een groene drijfveer. Dan gaat het natuurlijk vooral om de functies aan het bed. Als er in hun directe omgeving onvoldoende andere groene drijfveren aanwezig zijn, voelen mensen uit de groene groep zich alleen. Ze zullen dan klagen dat er te weinig overleg is en dat te veel mensen te veel hun eigen koers varen. 

DE ROL VAN GROEN

Groen zorgt voor draagvlak binnen een organisatie door de samenwerking met anderen op te zoeken. Goed luisteren en goed communiceren zijn daarbij voor groen vanzelfsprekend. Een positieve sfeer is dan een logisch gevolg, en groen hecht daar zeer aan. 

GELE CULTUREN

De kritische gele drijfveer wil vooral het hoe en waarom van zaken begrijpen. Een inspirerende omgeving die de vrijheid biedt om nieuwe concepten en ideeën te bedenken, past daar prima bij. Met geel aan het roer ontstaat een innovatieve cultuur, waarbij stilstand als achteruitgang wordt gezien. Geel gaat vooral analyserend te werk en richt zich op de lange termijn. In de wetenschap en creatieve beroepen ontstaan vaak innovatieve veranderculturen. Zaken zijn nooit goed of slim genoeg bedacht en kunnen altijd beter. Mensen met een overwegend gele drijfveer inspireren elkaar voortdurend om buiten de gebaande paden te denken. Bij een te nadrukkelijke aanwezigheid van geel is de ervaring van de niet-gele groep dat zaken onnodig complex worden gemaakt, waardoor de noodzakelijke stap naar de daadwerkelijke uitvoering van bijvoorbeeld een project ontbreekt. 

DE ROL VAN GEEL

Geel zorgt voor de langetermijnvisie en -strategie van een organisatie. De visie geeft het beeld weer dat de organisatie heeft voor de toekomst. De strategie is de richting die wordt gevolgd, zodat de organisatie zich verder kan ontwikkelen. 

TURKOOIZEN CULTUREN

De turkooizen drijfveer wil met de echt belangrijke zaken in de wereld bezig zijn. Daarbij past een omgeving waarin turkoois zijn intuïtie kan volgen en waarin onderwerpen in het juiste perspectief worden geplaatst. Bij een toenemende hoeveelheid turkoois ontstaat een universele cultuur. Turkoois stelt dan relevante en zinvolle vragen over relevante en zinvolle zaken. Greenpeace is een typisch voorbeeld waarbij het gedachtegoed turkoois kleurt. Hun pay-off Careful what you leave behind sluit hier naadloos op aan. De aanpak van Greenpeace rond de walvisvaart bijvoorbeeld is weer dieprood gekleurd. Vanuit anders gekleurde brillen wordt de turkooizen cultuur doorgaans getypeerd als ’zweverig’ en dus onvoldoende concreet. Greenpeace heeft dit mooi ondervangen door de rode, actiegerichte drijfveer toe te voegen. 

DE ROL VAN TURKOOIS

Turkoois draagt bij aan de missie en het bestaansrecht. Turkoois geeft daarmee antwoord op de vragen: Waar willen we voor gaan? Waar staan we voor? Wat willen we betekenen voor onze klanten, medewerkers en aandeelhouders?