How stress leaves me cold-shouldered by myself

Iedereen heeft wel eens te maken met stress. Dat is niet meteen iets negatiefs. Een beetje gezonde stress is zelfs gewenst. Je hebt de bijgaande spanning nodig om in beweging te komen. Zo wachten veel studenten tot het laatste moment om te gaan studeren. Of kijk eens rond in je eigen werkomgeving. Collega’s – of jijzelf – komen vaak pas in actie als het echt moet. Maar wat als sprake is van complete stress?

Extra versnelling

Naarmate mensen méér stress ervaren, laten ze méér zien van hun voorkeursgedrag. Ze schakelen als het ware over op een extra versnelling. Iemand met een gele drijfveer bijvoorbeeld gaat dan nog sterker analyseren en nog meer kritische vragen stellen. En de mensgerichte groene drijfveer betrekt nog meer mensen bij zijn zaak en hecht nog meer waarde aan het belang van een goede onderlinge communicatie. In mijn eigen MyDrives-kleurenprofiel voert oranje de boventoon. Als ik gezonde stress heb, word ik nog resultaatgerichter en stel ik me voortdurend de vragen: wat heb ik hieraan? Wat levert deze situatie me op?

Je persoonlijke stresspatroon

Bij complete stress is het niet meteen duidelijk welke drijfveren je gedrag bepalen. Uit de MyDrives-database blijkt dat veel mensen in dat geval ander gedrag vertonen dan hun gewoontegedrag. Dat andere gedrag komt voort uit de drijfveren die je bewust en onbewust het meeste bezighouden. Dit gedrag vormt je persoonlijke stresspatroon en komt hoofdzakelijk naar voren als je eigenbelang in het geding komt. 80% van de mensen laat een individuele drijfveer (geel, oranje, rood) zien als de stress flink toeslaat. 45% laat uitsluitend de rode drijfveer zien als het water hun aan de lippen staat. De rode drijfveer reageert dan met de snelheid van het licht en geregeld met dwingerig en boos gedrag. Rood onder stress is dan hoofdzakelijk bezig met het verdedigen van zijn eigen argumenten. Zwart-witdenken hoort daar ook bij. De kans bestaat dat andere drijfveren daardoor worden overweldigd.

Ik loop een blauwtje

Als ik onder extreme druk sta, meldt zich de blauwe drijfveer altijd als eerste. De gevolgen daarvan: hoe sterker de druk zich opbouwt, hoe sterker ik vasthoud aan een strakke ordening en omkadering van zaken. Een bijkomend effect is dat ik streng terugval op mijn eigen taken. De gedachte die me daarbij voortdurend begeleidt: ze beseffen helemaal niet hoe hard ik werk, wat ik allemaal doe en over heb voor de zaak. Wat ook vaak het geval is: de blauwe drijfveer onder hevige stress blijft maar hameren op – zelfs de allerkleinste – details.

De oplossing

Voor je persoonlijke ontwikkeling is het belangrijk dat je weet welke kleuren jou sturen als je in een stresssituatie verzeild bent geraakt. Daarbij geldt: het is altijd al moeilijk om in de spiegel te kijken en je eigen gedrag te beoordelen. Als je onder extreme druk staat, wordt dat extra moeilijk. Denk in dat geval aan concrete voorbeelden of vraag aan mensen in je omgeving of zij je gedrag en de bijbehorende kleuren herkennen. Want hoe bewuster je bent van je denken en handelen, hoe beter je in staat bent om je reactie aan te passen en daardoor persoonlijke winst te boeken. Anders gezegd: wie zich enkel laat leiden door zijn onbewuste gewoontegedrag bij hevige stress loopt het risico zichzelf te benadelen. Dat risico neemt toe naarmate je persoonlijke belang meer in het geding komt.

Stresskleuren herkennen bij anderen

Als je bovendien herkent welke stresskleuren bepalend zijn voor de mensen om je heen, draagt ook die kennis bij aan je persoonlijke ontwikkeling. Je kunt dan namelijk een goede inschatting maken van hun denken en gedrag onder extreme druk, waardoor je niet voor onverwachte verrassingen komt te staan en sneller en beter kunt inspelen op een bepaalde situatie.