Hoe je voorkomt dat je helemaal opbrandt

We denken bij burn-out vaak aan overvolle agenda’s, eindeloze vergaderingen en mailboxen die sneller exploderen dan popcorn in de magnetron. Dat neemt niet weg dat werkdruk wel degelijk een rol speelt. Aan de andere kant: er zijn mensen die weken draaien van zestig uur zonder daarvoor hun hand om te draaien. Hoe kan dat?

Te lang werken op een manier die niet bij je past
Burn-out gaat zelden over te veel werk. Waar het wel om gaat: te lang werken op een manier die niet bij je past. Stel dat je van nature behoefte hebt aan structuur en duidelijkheid. Tegelijkertijd werk je in een organisatie waar ’we zien wel waar het schip strandt’ het onofficiële motto is. Ander voorbeeld: je bent altijd op zoek naar verbinding en harmonie. Maar je maakt deel uit van een werkomgeving waarin competitie en ellenbogenwerk als gezonde sport worden gezien.

Zwemmen met je kleren aan
Nóg een voorbeeld: je gaat vol voor resultaat en vooruitgang, terwijl elk voorstel eerst door zes lagen overleg, drie commissies en een stuurgroep beoordeeld moet worden voordat er een besluit valt. Natuurlijk, je kunt je aanpassen. Dat doen we allemaal. Alleen: aanpassen kost energie. En langdurig aanpassen zonder dat het bij je past, voelt als zwemmen met je kleren aan.

De driehoek die alles bepaalt
Burn-out ontstaat door een mismatch tussen drie dingen:

1. Drijfveren: Wat motiveert je van nature? Wat geeft je energie? Is dat bijvoorbeeld structuur, harmonie of creativiteit?
2. Gedrag: Moet je knopen doorhakken terwijl je zaken liever onderling afstemt? Moet je improviseren terwijl je juist duidelijkheid zoekt? Zolang je gedrag aansluit op je drijfveren verbruik je relatief weinig energie omdat je niet hoeft te compenseren.
3. Omgeving: Is je werkcultuur competitief of hiërarchisch? Of eerder mensgericht of juist procedureel? En – vooral – past die cultuur wel bij jou? Als die botst met je dominante drijfveren ontstaat frictie.

Als drijfveren, gedrag en omgeving in balans zijn, ontstaat flow. Je krijgt dan energie van wat je doet.

Dan ga je misschien moe naar huis, maar je bent niet opgebrand. Als die balans structureel ontbreekt, ontstaat chronische stress. En stress die maanden of misschien wel jaren aanhoudt, stapelt zich op. Tot je hoofd en lichaam zeggen: tot hier en niet verder!

Conclusie: leer je drijfveren kennen
Burn-out ontstaat doordat je te lang hebt gewerkt in een omgeving die niet aansluit op wie je van nature bent. Wil je duurzaam inzetbaar blijven en een (nieuwe) burn-out voorkomen? Stel je dan de belangrijke vraag: past wat ik dagelijks doe bij wat me werkelijk drijft? Want als je werk in lijn is met je drijfveren voelt inspanning niet als roofbouw. Dan voelt het als betekenis. En betekenis geeft energie. Zelfs op maandagochtend.